In de podcastreeks Ongeboren Leiders van De Baak spreek ik als politicoloog en expert op het gebied van gedragsverandering. Wat mij vooral bezig houdt is het maken van positieve impact. Mijn laatste project gaat over de ongelijkwaardige positie van vrouwen, onder de noemer ‘Fix het systeem, niet de vrouw’. Hoe breng je die verandering teweeg? Welke rol speelt intuïtie hierbij, en hoe kan het bijdragen aan duurzame verandering?
Belangrijkste punten
- Van beleid naar gedrag: na jaren evalueren van (in)effectiviteit in radicaliseringsaanpak verschoof mijn focus ook naar het individu: voorkomen dat professionals uitvallen, kennis borgen en gedrag duurzaam veranderen.
- Klein is krachtig: ambitie motiveert, maar kleine, haalbare stappen maken gedrag vol te houden—dáár ontstaat resultaat.
- Intuïtief én onderbouwd: intuïtie is geen onderbuik; het is ervaring + kennis die je helpt scenario’s te zien, sneller te handelen en tegelijk te toetsen aan feiten en waarden.
- Wat níet werkt: louter “harde” maatregelen of campagnes die mensen aanspreken op motivatie zonder obstakels weg te nemen (opvang, schooltijden, belastingprikkels).
- Leiderschap vandaag: empathisch, inclusief en authentiek—twijfel mag er zijn; het gaat om impact.
Samenvatting
We beginnen bij het ogenschijnlijk simpele, maar o zo lastige vraagstuk van gedragsverandering. Ik leg uit waarom grote ambities vaak stranden, en hoe juist de kleinste mogelijke stap het verschil maakt. Niet “vanaf morgen 10.000 stappen”, maar: loop tot het einde van de straat en terug. Zo verlaag je de drempel, creëer je dagelijkse succeservaringen en bouw je momentum op. Motivatie is nu eenmaal grillig; een goed ontwerp houdt daar rekening mee.
Vanuit die praktische blik schuiven we door naar radicalisering en weerbaarheid. Online fuiken en desinformatie raken jongeren al in groep 7/8. Preventie vraagt daarom om digitaal burgerschap: herkennen hoe algoritmes je wereld verkleinen, leren omgaan met bronnen en ruimte krijgen om emoties te kanaliseren—via gesprek, onderwijs of demonstratie. Weerbaarheid is niet alleen “nee zeggen” tegen extremen; het is ook “ja” kunnen zeggen tegen betrouwbare informatie, betekenis en verbinding.
Daar haakt de les voor beleid aan: onderbuik is geen strategie, onderbouwd wél. Reflexmaatregelen of campagnes die enkel op morele oproep of motivatie leunen, missen effect zolang structurele obstakels blijven liggen. Wil je dat mensen meer werken? Regel opvang, maak schooltijden en fiscale prikkels werkbaar. Evalueren wat werkt (en wat niet) is geen luxe, maar randvoorwaarde—zeker in domeinen als radicaliseringspreventie waar de neiging tot “nu iets doen” groot is.
Intuïtie speelt in mijn werk een grote rol, maar dan wel als ervaring in actie: kennis + ervaring die scenario’s eerder laat zien. Denk aan het snel duiden van internationale berichtgeving en direct gemeenten bellen: “Zijn jullie hier al op aan het letten?” Diezelfde intuïtie voedt ook mijn publieke interventies. De scherpe kritiek op de campagne “Wil je meer werken, laat het merken” was niet alleen een inhoudelijk punt (ineffectief én ongelijkwaardig), maar ook een uitnodiging om het systeem te verbeteren in plaats van individuen te vermanen.
Tot slot ging het over leiderschap vandaag: empathisch, inclusief en eerlijk over twijfel. Authentieke leiders vertellen niet alleen wat ze weten, maar tonen ook wat ze voelen—en handelen vervolgens effectgericht. Soms is dat zo eenvoudig als een post die viraal gaat. Met #FixHetSysteemNietDeVrouw en #BaasOverMijnBorsten zag ik hoe intuïtief handelen kan uitgroeien tot tastbare verandering: van een offline gehaalde campagne tot een petitie die in de Tweede Kamer wordt besproken. Dat is voor mij de kern: intuïtie inzetten om impact te maken—en die impact steeds toetsen aan wat aantoonbaar werkt.